ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA
Komfortowy klimat pomieszczenia wymaga powietrza o wysokiej jakości czyli wolnego od zbędnych i w większości szkodliwych dla człowieka, gazów, pyłów, par, substancji zapachowych i mikroorganizmów; powietrza o odpowiedniej temperaturze i wilgotności.
Wraz z postępującym zanieczyszczeniem środowiska coraz częściej spotykamy się z problemem alergii i uczuleń. Nasze organizmy nieprzerwanie wystawiane są na działanie rozmaitych zanieczyszczeń, co w konsekwencji powoduje ogólny spadek odporności organizmu, który nie ma czasu na tzw. regenerację sił. Coraz więcej osób zdaje sobie sprawę, iż jakość powietrza, którym oddycha w domu czy w miejscu pracy może mieć decydujący wpływ na stan ich zdrowia.
Powietrze, z którym mamy do czynienia na wsi albo w lesie, jest czyste i przejrzyste. Daje nam ono uczucie świeżości oraz wprawia nas w bardzo miły stan odprężenia, umożliwiający zrelaksowanie się. Właściwości te zawdzięcza prawidłowemu zbilansowaniu jonów dodatnich i ujemnych. W miastach jakość powietrza jest znacznie gorsza. Zawiera ono rozmaite zanieczyszczenia, a równowaga jonowa jest całkowicie zaburzona. Takie właśnie powietrze przenika do naszych domów i takim powietrzem oddychamy.
Głównym problemem jest fakt, iż samoczynny proces oczyszczania powietrza zachodzi w środowisku naturalnym, poza pomieszczeniem produkcyjnym. Powietrze wewnątrz pomieszczeń szybko staje się niezdolne do oczyszczenia i odnowy. W przemyśle mleczarskim, rybnym, mięsnym, przetwórstwa drobiu i innych produktów spożywczych istotne jest, aby powietrze było oczyszczone, ponieważ powietrze wewnętrzne szybko staje się nośnikiem znacznych ilości bakterii, które mogą skazić produkt. Nawet w przypadku stosowania najbardziej surowych zasad higieny, powietrze z instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnych, jeżeli nie jest prawidłowo i stale oczyszczane, będzie zawierać duże ilości zanieczyszczeń. Dlatego optymalnym rozwiązaniem dla higienicznego procesu produkcji jest stosowanie urządzeń nieprzerwanie oczyszczających powietrze w systemach wentylacyjnych i pomieszczeniach produkcyjnych.
PYŁY, GAZY, PARY
W powietrzu zawsze znajdują się pyły, gazy i pary, których źródłem są zakłady przemysłowe, elektrownie, komunikacja i gospodarstwa domowe. W pomieszczeniach zamkniętych ze ścian i elementów wyposażenia wnętrz wydzielają się szkodliwe substancje będące składnikami materiałów użytych do ich budowy. Szczególnie niebezpieczny jest formaldehyd i pięciochlorofenol używany do produkcji farb, klejów i pianek oraz radioaktywny radon wydobywający się z materiałów budowlanych. W okresie zimowym pyły odkładające się na grzejnikach mogą ulegać rozkładowi na związki chemiczne źle działające na samopoczucie człowieka. Duża zawartość pyłów występująca w salach zebrań może drażnić błony śluzowe gardła i nosa. W przypadku, gdy powietrze jest bardzo zanieczyszczone, co ma miejsce w wielu sytuacjach, naturalne mechanizmy obronne są niewystarczające i do organizmu przedostają się duże ilości pyłu, które mogą wywoływać różne schorzenia np.: pylicę płuc.
Zwalczanie zapylenia i zadymienia jest konieczne, dlatego że nadmiernie zapylenie:
Utrudnia oddychanie ( pył odkłada się w pęcherzykach płucnych )
Wywołuje reakcje alergiczne
Utrudnia zachowanie czystości
Jest przyczyną wad produkcyjnych w wielu gałęziach przemysłu
Powoduje uszkodzenie i nadmierne zużycie maszyn
Zmniejsza promieniowanie słoneczne docierające do powierzchni ziemi
Sprzyja tworzeniu się mgieł i oparów
ZAPACHY
Z ludzkiego organizmu w wyniku przemiany materii, usuwane są różne substancje (amoniak, metan, kwas tłuszczowy), które gromadzą się w pomieszczeniach. Szkodliwe wydzieliny są „dostarczane” przez meble, dywany, tapety, farby i inne materiały budowlane. W wyniku spalania powstaje tlenek węgla oraz inne gazy. Innymi „dostawcami” szkodliwych substancji są kuchnie, WC oraz procesy gnicia i pleśnienia. W większości tych substancji chodzi o związki organiczne wydzielające odrażające zapachy. Często zapach te mogą wywoływać uczucie wstrętu i znacznie pogorszyć samopoczucie człowieka.
Ilość powietrza zewnętrznego potrzebna do neutralizacji zapachów wytworzonych przez człowieka zależy od objętości pomieszczenia przypadającej na osobę oraz od czystości tych osób i waha się od 10 do 50 m3/h/osobę. W tradycyjnym budownictwie taka ilość powietrza dostawała się do wnętrza w wyniku naturalnej wymiany przez nieszczelności okien i drzwi.
Zmniejszenie udziału powietrza zewnętrznego prowadzi do nagromadzenia w pomieszczeniu zapachów i substancji szkodliwych wydzielanych przez człowieka, materiały budowlane jak i również instalacje klimatyzacyjne. Wywołuje to szereg objawów chorobowych (suche wargi, podrażnienie oczu, osłabienie, podrażnienie błon śluzowych nosa i gardła), które nazwano syndromem chorego budynku. Dlatego, zaleca się starannie dobierać materiały budowlane, często wymieniać filtry, stworzyć możliwość oczyszczania kanałów i unikać recyrkulacji powietrza.
DYM TYTONIOWY
Jakość powietrza w pomieszczeniach zdecydowanie pogarsza dym tytoniowy. Niepalący odczuwają drażniące działanie dymu tytoniowego na błony śluzowe i drogi oddechowe a u dzieci i osób chorych dym utrudnia oddychanie. Szczególnie szkodliwy jest tlenek węgla i nikotyna, które już przy niewielkim stężeniu mogą u osób wrażliwych powodować mdłości i zatrucia. Dym tytoniowy na pewno szkodzi bywalcom restauracji kawiarni i dyskotek. Aby nie przekroczyć granicznej wartości stężenia tlenku węgla na każdy papieros wymagane jest 12,5 m3/h powietrza zewnętrznego.
ZARAZKI
Zarazki przyczepiają się do cząstek pyłu znajdującego się w powietrzu, dlatego obserwuje się wzrost liczby zarazków wraz ze wzrostem zapylenia. Urządzenia klimatyzacyjne mogą przenosić różne bakterie chorobotwórcze. Podejrzewa się, że w filtrach mogą pojawić się pleśnie i roztocza, przy czym wilgoć pobudza ich rozwój. Znane są bakterie Legionella, które wywołują tzw. chorobę legionistów (zapalenie płuc) często kończącą się śmiercią chorego. Bakterie te rozmnażają się w ciepłej wodzie podczas dłuższego jej magazynowania, najsilniej w temperaturze 32-42 st. C i ulegają zniszczeniu w temperaturze 60 – 62 C. Zapobieganie rozwojowi tych bakterii opiera się na starannym doborze miejsc zasysania powietrza zewnętrznego, unikaniu rozlewisk wodnych w systemie kanałowym, okresowym czyszczeniu i dezynfekcji instalacji oraz zastosowaniu wysokosprawnych filtrów.
Bakterie stanowią około 25% mikroorganizmów znajdujących się w powietrzu zewnętrznym. Podstawowym źródłem bakterii w zamkniętych pomieszczeniach jest człowiek. Obok bakterii drugim zagrożeniem są pleśnie. Największa ich grupa rozwija się intensywnie, gdy podłoże lub powietrze jest bardzo wilgotne (powyżej 70%), a temperatura kształtuje się w granicach 20-35°C.
Wtórne zanieczyszczenie powietrza i skażenie bakteryjne powstaje w wyniku użytkowania zabrudzonych urządzeń klimatyzacyjnych i wentylacyjnych. Szacuje się, że 80-90% pomieszczeń, gdzie zainstalowano systemy wentylacyjno-klimatyzacyjne, występuje skażenie powietrza nawiewanego, zanieczyszczeniami zalegającymi w nie oczyszczanych urządzeniach i kanałach.
Właśnie pleśnie i bakterie są wyodrębniane podczas analizy mikrobiologicznej powietrza nawiewanego przez zabrudzoną instalację klimatyzację.
W Polsce, ze wglądu na dotychczasowy brak aktów prawnych oraz wytycznych dotyczących czyszczenia i dezynfekcji instalacji klimatyzacyjnych, świadomość konieczności czyszczenia układów klimatyzacji jest nadal na bardzo niskim poziomie.
Herodot!